Runaway: Στις γεωεπιστήμες, ο όρος περιγράφει ένα σύστημα θετικής ανάδρασης που, μόλις ενεργοποιηθεί, αυτοενισχύεται και ξεφεύγει από κάθε μηχανισμό σταθεροποίησης. Σκέψου το σαν να σπρώχνεις μια μπάλα από την κορυφή ενός λόφου. Στην αρχή κινείται αργά, αλλά μόλις περάσει το κρίσιμο σημείο δεν υπάρχει επιστροφή. Μονάχα επιταχυνόμενη κατάβαση ως το τέλος.
Πίστεψέ με, δεν θα ήθελες να ζεις σε έναν πλανήτη που βρίσκεται σε μια runaway κατάσταση.
Σε αυτό το άρθρο θα δούμε γιατί.
Τα πρωινά του Νεωπροτεροζωικού αιώνα ξημερώνουν με έναν νεαρότερο ήλιο που στέλνει λιγότερη ενέργεια στην Γη σε σχέση με σήμερα. Περίπου 6% λιγότερη ηλιακή ενέργεια (Stanley & Lucjaz, 2015, p. 276). Οι ήπειροι είναι συνωστισμένοι σε ένα σμήνος γύρω από τον ισημερινό και το σμήνος αυτό περιβάλλεται από έναν παγκόσμιο ωκεανό, την "Πανθάλασσα" (Hoffman et al., 2017). Ο πλανήτης σφύζει από ζωή, όχι όμως όπως την γνωρίζουμε σήμερα. Η Γη του τέλους του Νεωπροτεροζωικού είναι ένα απίστευτα ήσυχο μέρος. Στην θάλασσα και στην ξηρά δεν υπάρχουν φυτά και ζώα, οι ήπειροι είναι ένα ατέλειωτο μοτίβο από γυμνά βράχια. Όμως ο ωκεανός είναι γεμάτος από απλές μορφές ζωής, κυρίως μονοκύτταρες, αλλά και πρωτόγονες πολυκύτταρες, όπως ο πρόγονος της χλωροφύκης (Rafferty, 2023).
Hoffman, P. F., Abbot, D. S., Ashkenazy, Y., Benn, D. I., Brocks, J. J., Cohen, P. A., Cox, G. M., Creveling, J. R., Donnadieu, Y., Erwin, D. H., Fairchild, I. J., Ferreira, D., Goodman, J. C., Halverson, G. P., Jansen, M. F., Le Hir, G., Love, G. D., Macdonald, F. A., Maloof, A. C., … Warren, S. G. (2017). Snowball Earth climate dynamics and Cryogenian geology–geobiology. Science Advances, 3(11), e1600983. https://doi.org/10.1126/sciadv.1600983
Rafferty, J.P. (2023, January 27). Tonian Period. Encyclopedia Britannica. https://www.britannica.com/science/Tonian-Period
Stanley, S. M., & Lucjaz, J. A. (2015). Earth system history (4th ed.). W. H. Freeman and Company.