Σας θυμίζει σίγουρα κάτι και εσάς η περιγραφή που ακολουθεί: Είναι κάποιο βροχερό βράδυ, δεν έχετε τι να κάνετε και βλέπετε στο youtube απανωτά επεισόδια Χαρδαβέλα, σε μορφή συρμών τραίνου, το ένα πίσω από το άλλο. Κούφια Γη, Βρυλ, Εξωγήινοι, Μαγεία, Ομάδα "Ε", παρελαύνουν μπροστά από τα μάτια σας σαν παλιό καρουζέλ του μεταφυσικού. Και φυσικά οι αξέχαστοι καλεσμένοι, με ναυαρχίδα τον συγχωρεμένο αρχιερέα των "Ε" με τα φουντωτά, λευκά μαλλιά και τον ελαφρύ προγναθισμό, που μιλούσε με απόλυτη βεβαιότητα για μυστικές στοές, εξωγήινες βάσεις, αρχαίες γνώσεις και σκοτεινά κέντρα εξουσίας, ενώ εσύ, με το ένα μάτι στην οθόνη του υπολογιστή και το άλλο στο κινητό, ταλαντεύεσαι ανάμεσα στο "λέει υπερβολές" ή "είμαι τόσο ανενημέρωτος"; Η βροχή έξω δυναμώνει, το autoplay δεν συγχωρεί, και κάπως έτσι σε βρίσκει το ξημέρωμα, όχι σοφότερο, αλλά σίγουρα πολύ πιο μυημένο. Μπορεί το άρθρο να φαίνεται ότι δεν έχει θέση στην κατηγορία "Πρόσωπα", όμως περίμενε, μην βιάζεσαι.
Λένε ότι όταν ξαναδιαβάζεις ένα βιβλίο ή ξαναβλέπεις μια καλή ταινία, σου φαίνεται αλλιώς, όχι γιατί έχει αλλάξει το βιβλίο, ή η ταινία, αλλά γιατί στο μεταξύ έχεις αλλάξει εσύ. Ο Χαρδαβέλας με πέτυχε έφηβο, σε μια ηλικία όπου η κριτική μου ικανότητα είχε την οξύτητα μιας αγελάδας που κοιτάζει το intercity. Κατάπινα αμάσητα τα πάντα και, το πιο σημαντικό, θεωρούσα τους καλεσμένους της εκπομπής κάποιου είδους αυθεντίες. Ταυτόχρονα είχα και δικαίωμα ψήφου. Να σημειωθεί αυτό. Ακόμη και όταν αποφοίτησα από το πρώτο ανώτατο ίδρυμα, μηχανικός ηλεκτρονικής, δεν μπορώ να πω ότι είχα ιδιαίτερη κριτική σκέψη. Ακόμη θεωρούσα αυτές τις εκπομπές ως κάποιο "άνοιγμα ματιού". Στο μεταξύ ήρθε το youtube και διάφοροι άρχισαν να ανεβάζουν τα επεισόδια, διότι η επανάληψη είναι μήτηρ μαθήσεως. Σε αυτή την φάση σπούδαζα Φυσικές Επιστήμες και είχα αρχίσει να βλέπω τον κόσμο αλλιώς, με το μάτι του επιστήμονα. Η επιστήμη είναι μια συνεχής αμφισβήτηση. Οι μηχανικοί είναι καλοί στην ανάλυση αλλά δεν φτάνουν ποτέ στο επίπεδο κριτικής ικανότητας που έχει κάποιος που είναι εκπαιδευμένος στις τέσσερις θεμελιώδεις θετικές επιστήμες. Με το μάτι του Φυσικού Επιστήμονα οι εν λόγω εκπομπές ήταν πρώτης τάξεως κομμωδίες με απίθανους χαρακτήρες. Με μία εξαίρεση. Ίσως μιάμιση.
Στο youtube υπάρχει ανεβασμένο ένα επεισόδιο με τίτλο "Απειλή από το Διάστημα". Αυτό το επεισόδιο μου είχε ξεφύγει, νομίζω ότι δεν ήταν σε playlist, αλλά μόνο του. Αφορούσε τους κομήτες και κύριοι προσκεκλημένοι ήταν οι: Δρ. Διονύσιος Σιμόπουλος, διευθυντής του Πλανηταρίου, ο αστροφυσικός Δρ. Χρήστος Γούδης, ο οποίος ήταν μια γενικότερη θετική εξαίρεση στις εκπομπές όταν μιλούσε για θετικές επιστήμες, όμως είχε προσβληθεί από μια νόσο που προσβάλλει πολλούς θετικούς επιστήμονες και τους κάνει να ασχολούνται με τον Ελληνισμό. Εκεί μας τα χαλούσε. Προσκλεκλημένος ήταν επίσης ο γεωφυσικός Δρ. Σταύρος Παπαμαρινόπουλος και ο Δρ. μοριακής και εξελικτικής βιολογίας Γεώργιος Ροδάκης.
Στο 20:00 περίπου του βίντεο ξεκινά ο Δρ. Γούδης την συζήτηση περιγράφοντας την πρόσκρουση του 1908 στην Τουνγκούσκα της Σιβηρίας.
Στο 22:00 παίρνει τον λόγο ο Δρ. Παπαμαρινόπουλος περιγράφοντας την αλληλεπίδραση ενός κομήτη με την ατμόσφαιρα.
Στο 23:00 ξεκινά να μιλά ο αείμνηστος Δρ. Σιμόπουλος, για περίπου εφτά λεπτά, επεξηγώντας τις στατιστικές αυτών των συγκρούσεων.
Στο 31:20 τίθεται ερώτημα στον Δρ. Ροδάκη περί της αστροβιολογίας. Ο καθηγητής εξηγεί την εξελικτική σημασία των κομητών δίνοντας το παράδειγμα του Chicxulub, ο οποίος δημιούργησε το εξελικτικό κενό που επέτρεψε την κυριαρχία των θηλαστικών. Αναφέρεται στις πέντε μεγάλες εξαφανίσεις, με έμφαση στην Πέρμια, για την οποία εικάζεται ότι συνέβαλε καθοριστικά κάποια σύγκρουση. Αυτό έχει αναλυθεί από εμένα σε άρθρο για την Πέρμια εξαφάνιση. Ο Δρ. Ροδάκης αναφέρει τον Douglas Erwin, ο οποίος θεωρείται παγκοσμίως από τους πλέον ειδικούς στην Πέρμια εξαφάνιση. Τις δημοσιεύσεις του μπορείτε να τις βρείτε εδώ:
Erwin Douglas
Στη συνέχεια αναφέρεται στο άρθρο της Luann Becker και συνεργατών της (Becker et al., 2001), ειδικότερα εξηγεί ότι στα πετρώματα του Περμο-Τριαδικού (PT) ορίου εντοπίστηκαν φουλερένια που περιείχαν εγκλωβισμένα ευγενή αέρια με ισοτοπικές αναλογίες μετεωριτικής προέλευσης. Η ανακάλυψη αυτή αποτελεί ένδειξη ότι ένα εξωγήινο σώμα προσέκρουσε στη Γη κατά την χρονική περίοδο της PT εξαφάνισης. Το άρθρο παρατίθεται εδώ:
Becker, L., Poreda, R. J., Hunt, A. G., Bunch, T. E., & Rampino, M. (2001). Impact event at the Permian-Triassic boundary: Evidence from extraterrestrial noble gases in fullerenes. Science, 291(5503), 1530–1533. https://doi.org/10.1126/science.1057243
Έχω αναφερθεί επιφανειακά σε αυτή την ανακάλυψη στο άρθρο μου για την Πέρμια εξαφάνιση. Δεσμεύομαι να επανέλθω πιο αναλυτικά. Ο καθηγητής Ροδάκης επεξηγεί σύντομα την περίοδο των ερπετών και το εξελικτικό radiation των δεινοσαύρων μέχρι την KT εξαφάνιση. Ο Δρ. Γούδης μπαίνει εμβόλιμος στην κουβέντα και η συζήτηση στρέφεται γύρω από την περιοδικότητα ή μη των εξαφανίσεων και αν αυτό μπορεί να εξηγηθεί με κάποια επιστημονική υπόθεση. Μια υπόθεση είναι το να εισέρχεται η Γη σε γαλαξιακές περιοχές με υψηλή κοσμική ακτινοβολία. Η δεύτερη υπόθεση που παρουσιάστηκε από τον Δρ. Γούδη στο 1:11:30 ήταν η υπόθεση "Νέμεσις", που λέει ότι ο ήλιος δεν γεννήθηκε μόνος, αλλά ότι είναι ένα διπλό σύστημα με έναν καφέ νάνο, ο οποίος ανά τακτά (γεωλογικά) διαστήματα εισέρχεται στην γειτονιά μας σπρώχνοντας αστεροειδείς και κομήτες προς το εσωτερικό. Η τρίτη υπόθεση, η υπόθεση "Τύχη", είναι να υπάρχει ένας 9ος πλανήτης (ο Πλούτωνας δεν είναι πια πλανήτης) στο εξώτερο ηλιακό σύστημα, ο οποίος να προκαλεί αυτές τις βαρυτικές διαταραχές και την βροχή των αστεροειδών.
Μου είχε κάνει εντύπωση το ύφος του καθηγητή Ροδάκη. Ο καθηγητής κατάφερε να συνδυάσει την επιστημονική εγκυρότητα με έναν λόγο φιλικό προς το ακροατήριο. Αυτά τα λίγα λεπτά στα οποία μίλησε κατάφερε να με εντυπωσιάσει και τολμώ να πω πως ήταν από τα καλύτερα λεπτά εκλαικευμένης επιστήμης που έχω ακούσει στην ζωή μου. Κι όμως, σε ένα ξεχασμένο επεισόδιο του Χαρδαβέλα.
Στο 46:00 ο Δρ. Παπαμαρινόπουλος παρουσιάζει μια δική του εκδοχή για την κατάρρευση του τέλους της εποχής του χαλκού. Σύμφωνα με τον γεωφυσικό η κατάρρευση των μεγάλων κέντρων της ανατολικής Μεσογείου μπορεί να οφείλεται σε πέρασμα κομήτη που προκάλεσε σεισμική έξαρση.
Στο 1:09:30 ο Δρ. Σιμόπουλος μιλάει για τον νάνο πλανήτη "Sedna".
Στο 1:11:30, όπως προείπα, ο Δρ. Γούδης εξηγεί την υπόθεση "Νέμεσις", την υπόθεση "Τύχη" και την υπόθεση του περάσματος του ηλιακού συστήματος μέσα από περιοχές υψηλής κοσμικής ακτινοβολίας, τονίζοντας την πιθανότητα των εξωγενών μεταλλάξεων.
Το 2025 καθώς έγραφα μια εργασία για το μάθημα "Critical Steps in the Evolution of Earth and life", ξαναείδα την εν λόγω εκπομπή και έψαξα τον καθηγητή Ροδάκη στο ίντερνετ. Βρήκα μια καταπληκτική του ομιλία για την αστροβιολογία εδώ:
Αν είναι να ξοδέψετε μισή ώρα από την ζωή σας, ας την σπαταλήσετε ακούγοντας τον Δρ. Ροδάκη να μιλά για την αστροβιολογία. Επίσης ανακάλυψα πως έχει γράψει το βιβλίο "Εισαγωγή στην εξελικτική βιολογία", Ιατρικές εκδόσεις Λίτσας, το οποίο σκοπεύω να προμηθευτώ άμεσα. Δυστυχώς δεν έτυχε να έχω τον Δρ. Ροδάκη καθηγητή, όμως από αυτά τα λίγα θεωρώ πως όσοι τον είχαν καθηγητή ήταν τυχεροί. Το άρθρο αυτό είναι αφιερωμένο σε έναν εξαιρετικό ομιλητή. Υπάρχουν άνθρωποι που έχουν το χάρισμα με δύο κουβέντες να σου δίνουν ερεθίσματα και να σε εμπνέουν. Τέτοιος θεωρώ πως ήταν ο Γεώργιος Ροδάκης.
